Compartir
La Hay, ngày 23 tháng 5 năm 2025: ông John Terzano, thành viên Ban Cố vấn của Ủy ban Quốc tế về Người mất tích (ICMP) đã có cuộc gặp với Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Đỗ Hùng Việt tại Washington DC vào thứ Tư tuần trước, ngày 21 tháng 5. Ông Terzano đã báo cáo Thứ trưởng Việt về những kết quả mà ICMP và các đối tác Việt Nam đạt được trong chương trình do Hoa Kỳ hỗ trợ Việt Nam tìm kiếm hàng trăm ngàn người vẫn còn mất tích trong các cuộc chiến tranh của thế kỷ trước. Thứ trưởng Việt đang ở Mỹ để tham dự các cuộc đàm phán song phương.
Tháng 10 năm 2022, Viện Sinh học (trước đây là Viện Công nghệ Sinh học) thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (IB-VAST) và ICMP đã ký Kế hoạch Thực hiện trong khuôn khổ chương trình hỗ trợ lớn hơn của Hoa Kỳ. Dưới sự phối hợp với VAST và hỗ trợ của Cơ quan Việt Nam Tìm kiếm Người mất tích thuộc Bộ Ngoại giao, bản Kế hoạch đã tạo thuận lợi cho việc chuyển các mẫu xương của Việt Nam đến phòng thí nghiệm của ICMP ở La Hay, Hà Lan, để phân tích và xét nghiệm ADN cũng như tối ưu hóa quy trình, đồng thời có các hoạt động đào tạo và nâng cao năng lực khác.
Ông Terzano, một cựu binh hải quân Hoa Kỳ đã hai lần tham chiến ở Việt Nam và đã tham gia vào những nỗ lực hàn gắn chiến tranh từ năm 1981, nói rằng chương trình hỗ trợ tìm kiếm người mất tích ở Việt Nam được coi là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất còn cần phải làm trong việc khắc phục hậu quả chiến tranh. Ông Terzano, cũng là một trong những đại diện nước ngoài đã tham gia lễ kỷ niệm 50 năm kết thúc chiến tranh ở Hà Nội vào tháng Tư, cho biết: «ICMP đang thiết thực hỗ trợ dựa trên kiến thức khoa học và những chiến lược lớn hơn, điều đã được chứng minh là có hiệu quả ở các quốc gia đang phục hồi sau xung đột – đặc biệt là những chiến lược cho phép có sự tham gia của gia đình những người mất tích».
Thời gian trôi qua là một thách thức lớn trong bối cảnh Việt Nam. Hài cốt được chôn cất từ cách đây 50 đến 70 năm trong môi trường nhiệt đới đang thoái hóa nhanh chóng. Ngay cả khi có thể tách chiết ADN từ hài cốt xương bị thoái hóa, những hồ sơ này phải được so sánh với những người thân còn sống để nhận diện – và sau một thời gian dài như vậy, những người họ hàng gần, bao gồm cả con và cháu, trong nhiều trường hợp đều đã chết.
Năm 2023, các nhà khoa học của IB-VAST và ICMP đã phát triển một kỹ thuật tiên tiến, tạo ra một bước đột phá khoa học trong xét nghiệm và so sánh ADN. Giờ đây, kỹ thuật này có thể cho phép sử dụng một mẫu thân nhân đơn lẻ để khớp nối giữa cụ kỵ và cháu chắt.
ICMP hiện đang hỗ trợ IB-VAST phát triển quy trình xét nghiệm ADN của riêng họ và nâng cao năng lực Giải trình tự gen thế hệ tiếp theo (NGS). IB-VAST sẽ được hỗ trợ các công cụ phân tích dữ liệu, với mục tiêu thiết lập một hệ thống tự động để xử lý số lượng mẫu lớn và khối lượng dữ liệu di truyền do NGS tạo ra.
Giai đoạn hiện tại của chương trình chung dự kiến sẽ hoàn thành vào tháng Bảy, vào dịp Việt Nam và Hoa Kỳ kỷ niệm 30 năm bình thường hóa quan hệ. Vào ngày 11 tháng 7 tại Hà Nội, ICMP sẽ bàn giao thiết bị phòng thí nghiệm cho đối tác Việt Nam và dự kiến Giai đoạn 2 của chương trình hợp tác cũng sẽ bắt đầu cùng thời điểm đó.
Giới thiệu về ICMP
ICMP là một tổ chức liên chính phủ dựa trên hiệp ước có trụ sở chính tại La Hay, Hà Lan. Nhiệm vụ của ICMP là đảm bảo sự hợp tác của các chính phủ và các thực thể khác trong việc tìm kiếm người mất tích từ xung đột, vi phạm nhân quyền, thảm họa, tội phạm có tổ chức, di cư bất hợp pháp và các nguyên nhân khác, và hỗ trợ họ thực hiện công việc tìm kiếm. ICMP là một trong những tổ chức hàng đầu trên toàn cầu trong việc phát triển NGS với mục đích nhận dạng người mất tích.
